#SzkołaDobrychSłów — jak budować zaufanie ucznia

„Zaufanie do drugiego człowieka to skomplikowana sprawa. Zaufanie to nie tylko poczucie, że możesz komuś wszystko powiedzieć; zaufanie to także przekonanie, że ta druga osoba nie zrobi ci krzywdy”.

Kaja Platowska, O tym się nie mówi, Novae Res 2014.

W najnowszym odcinku serii Szkoła Dobrych Słów Tomasz Pruszyński — kapitan żeglugi wielkiej i prezes Fundacji Kapitana Nemo, która wspiera osoby doznające przemocy domowej — opowiada o tym, jak tworzyć atmosferę bezpieczeństwa i uważności. Podpowiada też, co robić, by uczeń chciał rozmawiać, pytać i odkrywać własny potencjał.

Oto fragmenty wywiadu:

Magdalena Procyszyn-Florczyk: Tomku, powiedz parę słów o swojej fundacji, a szczególnie o projekcie, który realizujecie, jeżdżąc do młodzieży i występując w szkołach.

Tomasz Pruszyński: Fundacja Kapitana Nemo zajmuje się pomocą osobom, które doświadczyły przemocy. Wspieramy również ośrodki specjalistyczne, a także prowadzimy szeroko rozumianą profilaktykę w szkołach. Najczęściej prowadze rozmowy w liceach, szczególnie w klasach trzecich i czwartych, czyli z pełnoletnimi uczniami.

MPF: Czy łatwo jest prowadzić zajęcie z taką młodzieżą?

TP: Mam zazwyczaj tylko jedną lekcję, więc jestem ograniczony czasowo. Najtrudniejszym zadaniem jest szybkie zbudowanie zaufania, czyli mostu, przez który będziemy chcieli wysłać profilaktyczną informację. Ja mówię o swojej historii, odsłaniam się kompletnie. Opowiadam o tym, co mi się przydarzyło, jak byłem w ich wieku. Dzięki temu mogą się ze mną zidentyfikować.

MPF: Czyli stawiasz na autentyczność. Jednak nie każdy nauczyciel będzie czuł się komfortowo z takim rozwiązaniem — opowiadaniem historii ze swojego życia. Jak inaczej pokazać uczniowi, że jest się po jego stronie i że zawsze może poprosić o pomoc?

TP:  Nie uważam, żeby każdy musiał się obnażać ze swoją historią. Ale warto, będąc w roli nauczyciela, odwoływać się do swojej przeszłości. Tematy lekcji są różne i doświadczenia nauczyciela są różne. Element historii jest bardzo mocny w budowaniu zaufania. Ale są też inne sposoby: postawa otwarta, uśmiech. łagodny ton głosu, dobrze dobrane, spokojne słowa, prowadzenie lekcji bez skoków emocjonalnych, bez gwałtowności. To buduje stabilną, bezpieczną przestrzeń do nauki.

MPF: Czy zaufanie pomiędzy nauczycielem a uczniem jest potrzebne w edukacji? 

TP:  Jest esencją. Bez zaufania możemy zdobyć wiedzę. Ale z zaufaniem zdobędziemy wiedzę, a także poznamy siebie i świat. Zaufanie kreuje bezpieczną przestrzeń, w której uczeń i nauczyciel nie obawiają się zadawania pytań ani popełniania błędów. Młodzież wycofuje się, jeśli wyczuje, że za swoje wypowiedzi może być oceniona lub odrzucona. Nauczyciel też powinien nauczyć się ucznia. Zrozumieć, jakimi sposobami, drogami do niego dotrzeć, o jakie słowa lub historie się oprzeć.

MPF:  Jest jakiś sposób, żeby nauczyciel wspomagał klasę, żeby uczniowie sobie nawzajem ufali? Często młodzi ludzie blokują się w obecności kolegów i koleżanek. Boją się, że zostaną wyśmiani.

TP: Tu bardzo dobrze sprawdzą się projekty w grupach — wyzwania naturalnie skłaniające do współpracy. Oczywiście moderowane przez nauczyciela.  Wspólne zdobywanie wiedzy czy wykonywanie zadań buduje zaufanie w grupie, uczy porozumiewania się, komunikacji bez ośmieszania, bez ocen.

[…]

MPF: Budujmy zaufanie tak, żebyśmy mogli żyć spokojnie i komunikować się z łatwością. Dziękuję Tomku za rozmowę.

Co możesz zrobić już dziś?

Słowa kształtują samoocenę, motywację i emocje dziecka. Mogą zostać z nim na lata — jako ciepłe wsparcie albo jako trudne doświadczenie. To od nas, dorosłych, zależy, jakiego języka użyjemy i jaki świat pomożemy dziecku budować.

Dlatego zapraszamy Cię do włączenia się w cykl #SzkołaDobrychSłów. Aby to zrobić, kliknij przycisk poniżej i odbierz darmowy dostęp.

Co zyskasz?

• Dostęp do wszystkich wywiadów czy podcastów, które pojawią się w całym cyklu (a będzie tego sporo) w jednym miejscu.
• Dodatkowe materiały, dzięki którym poznasz tajniki dobrej komunikacji.
• Checklisty, czy listy wyzwań, które wniosą Twoje umiejętności prowadzenia rozmów na wyższy poziom.
• Mailowe powiadomienia o pojawieniu się nowego wpisu i kolejnego materiału z cyklu.

Razem możemy zmienić sposób, w jaki rozmawiamy z dziećmi — po to, by były pewniejsze siebie, bardziej zmotywowane i szczęśliwe.

Słowa naprawdę mają moc. Jeśli nauczymy się je wybierać z troską, uczniowie zyskają coś, co nazywamy bezpieczną przestrzenią — miejsce, w którym mogą się uczyć, próbować, popełniać błędy i iść dalej, wiedząc, że mają wsparcie.